Malatya Gazi İlkokulu binası çocuk kütüphanesine dönüştürülüyor

Taş Mektep dönüşüyor: Eğitim hafızası nasıl korunacak?

Malatya Gazi İlkokulu binası çocuk kütüphanesine dönüştürülüyor. Yaklaşık 257 milyon liralık proje, tarihi okulun eğitim mirasını gündeme taşıyor.

Malatya kent hafızasında Taş Mektep adıyla yer edinen tarihi Gazi İlkokulu binası, bebek ve çocuk kütüphanesine dönüştürülmek üzere restore ediliyor. Battalgazi ilçesine bağlı Saray Mahallesi sınırlarında bulunan yapıda yürütülen çalışmalar, binanın fiziksel olarak korunmasını hedefliyor. Ancak dönüşüm, Cumhuriyet döneminin önemli eğitim yapılarından birinin okul kimliğinin nasıl yaşatılacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen projenin bedeli yaklaşık 257 milyon lira olarak aktarılıyor. Restorasyonun tamamlanmasının ardından binanın aynı anda 270 kişiye hizmet verebilecek bir bebek ve çocuk kütüphanesi olarak kullanılması planlanıyor. Tarihi yapının yeni işleviyle çocuklara kapılarını açması hedeflenirken, eğitim geçmişinin bu düzenleme içinde nasıl temsil edileceği önem taşıyor.

1933 yılından bugüne uzanan bir eğitim mirası

Yapım tarihi 1933 olarak kayıtlarda yer alan Gazi İlkokulu, erken Cumhuriyet döneminin Malatya genelindeki önemli eğitim yapıları arasında bulunuyor. Bodrum üzerine iki katlı olarak inşa edilen bina, bahçesiyle birlikte 3 bin 530 metrekarelik alanda yer alıyor. Ön cephesindeki kesme taşlar ve mimari özellikleri, yapıyı şehir merkezinin tanınan simgelerinden biri haline getiriyor.

Gazi İlkokulu, uzun yıllar boyunca farklı kuşakların eğitim hayatına başlangıç yaptığı bir kurum oldu. Hasan Celal Güzel, Recai Kutan ve Metin Emiroğlu gibi isimlerin de öğrenim gördüğü okul, geçmişiyle yerel eğitim tarihinin önemli bir bölümünü temsil ediyor. Bununla birlikte yapının toplumsal değeri, tanınmış mezunlarının yanında burada aynı sınıfları, koridorları ve bahçeyi paylaşan öğrencilerin ortak anılarından besleniyor.

6 Şubat 2023 depremlerinde hasar gören tarihi binanın korunması amacıyla başlatılan süreçte, yapının çocuk kütüphanesine dönüştürülmesi kararlaştırıldı. Binanın Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi ve yeni kullanım planı 2024 yılında kamuoyuna yansıdı. Restorasyon çalışmalarıyla yapının yeniden kullanılabilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

Eğitim faaliyeti sürüyor, tarihi binanın işlevi değişiyor

Gazi İlkokulu öğrencileri, geçici olarak Fırat İlkokulu binasında öğleci devrede eğitim görüyor. Okulun iletişim bilgilerinde İstiklal Mahallesi Fuzuli Caddesi adresi yer alıyor. Eğitim faaliyetinin başka bir binada sürdürülmesi, kurumun devamlılığını sağlarken tarihi yapıyla kurulan günlük ilişkinin değişmesi anlamına geliyor.

Burada birbirinden ayrılması gereken iki konu bulunuyor. Gazi İlkokulu adının ve eğitim faaliyetinin devam etmesi kurumsal sürekliliği ifade ediyor. Tarihi binanın okul olarak kullanılmaya devam etmesi ise mekana bağlı eğitim mirasının korunmasıyla ilgili ayrı bir değerlendirme gerektiriyor.

Bir okulun geçmişi; derslikleri, bahçesi, öğretmenleri, öğrencileri ve yıllar içinde oluşan alışkanlıklarıyla birlikte anlam kazanıyor. Bu nedenle yeni kullanım planının, binanın mimari özelliklerinin yanında eğitim geçmişini de görünür kılması önem taşıyor. Restorasyonun toplumsal karşılığı, bu ilişkinin ne ölçüde korunacağıyla yakından bağlantılı.

Kütüphane yatırımı ihtiyaç ve erişim verileriyle değerlendirilmeli

Malatya genelindeki mevcut kütüphane hizmetleri de projenin değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek unsurlar arasında bulunuyor. Aralık 2023 tarihinde açılan 100. Yıl İl Halk Kütüphanesi bünyesinde bebek, çocuk ve gençlik bölümleri yer alıyor. Yeni yatırımın bu hizmetleri hangi yönlerden tamamlayacağı, sunulacak programlar ve ulaşılacak kullanıcı grupları üzerinden açıklanabilir.

Mevcut kütüphanelerin bulunması, yeni bir çocuk kütüphanesine ihtiyaç olmadığı sonucunu tek başına ortaya koymuyor. Bunun için kullanıcı yoğunluğu, mahallelerin erişim imkanları, yaş gruplarına yönelik hizmetler ve mevcut kapasitenin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Yer seçiminin gerekçesinin paylaşılması da tarihi okulun dönüşümüne ilişkin soruların somut bilgiler üzerinden ele alınmasını sağlayabilir.

Yaklaşık 257 milyon lira olarak aktarılan proje bedelinin değerlendirilmesi açısından harcama kalemleri de önem taşıyor. Restorasyon, güçlendirme, donanım ve çevre düzenlemesine ayrılan tutarların açıklanması, yatırımın kapsamını daha anlaşılır hale getirebilir. Bu ayrıntılar bilinmeden toplam bedeli yalnızca yeni kütüphane hizmetinin maliyeti olarak değerlendirmek eksik bir yaklaşım olacaktır.

Editör değerlendirmesi: Taş Mektep eğitim geçmişiyle birlikte korunmalı

Tarihi binanın yeniden kullanılması, eğitim hafızasının yaşatılması için de bir fırsat sunabilir. Eski sınıf düzenini yansıtan bir bölüm, öğretmen fotoğrafları, karneler, okul belgeleri ve mezun arşivi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bunlar mevcut projede bulunduğu doğrulanmış uygulamalar değil, yapının geçmişini geleceğe taşımaya yönelik önerilerdir.

Mezunların ve eğitimcilerin anılarının kayıt altına alınması, çocukların ziyaret ettikleri binanın tarihini öğrenmesine katkı sağlayabilir. Kütüphane hizmetiyle birlikte oluşturulacak kalıcı bir eğitim hafızası alanı, Taş Mektep adının taşıdığı anlamı yeni kuşaklara aktarabilir.

Malatya açısından temel beklenti, tarihi yapının duvarlarıyla birlikte toplumsal geçmişinin de korunmasıdır. Projenin ihtiyaç gerekçesi, uygulama takvimi ve eğitim mirasına yönelik düzenlemeler konusunda yapılacak bilgilendirme, bu beklentinin nasıl karşılanacağını ortaya koyacaktır. Taş Mektep için korumanın başarısı, bina yeniden açıldığında geçmişinden hangi izlerin yaşamaya devam edeceğiyle de değerlendirilecektir.

Turgay SİMAVİ – malatyasiyaset.com

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Kadiruşağı köprüleri için hedef 2027 baharıBattalgazi Mahallelerinde Temizlik Çalışmaları SürüyorYeşilyurt Meclisinde 2027 bütçesi gündeme geldiYeni Çarşı Gerçekten Bir Şehir Projesi mi, Yoksa Betonun Yeniden Dağıtımı mı?Malatya’da Yaşlılıkta Yalnızlık ve Güvenli Yaşam Ele AlındıBaşkan Geçit Hayvan Bakımevi Çalışmalarını İncelediBeylerderesi Yaşam Vadisinde Hedef Kasım Ayında 2,5 Kilometreyi TamamlamakBattalgazi Belediyesinden Üniversitelilere Şehir GezisiMalatya Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, 15 Kilogramlık Kitle Ameliyatla Çıkarıldı

Genel Yayın Yönetmeni

Turgay Simavi

Malatya Fırat haber portalında yerel ve ulusal gündemi, kamuoyunu ilgilendiren gelişmeleri objektif ilkeler doğrultusunda yayına hazırlamaktadır.