“Vatandaşın Hakkının Yenilmesine Göz Yummayız”: Erdoğan’ın Sözleri Malatya’ya Ne Söylüyor?

Malatya’da siyaset ve bürokrasi için artık asıl mesele söz değil; şeffaflık, denetlenebilirlik ve hesap verebilirlik

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın fon soruşturmaları üzerinden yaptığı son açıklama yalnızca İstanbul’daki sermaye piyasalarına ilişkin bir mesaj olarak okunmamalı.

Erdoğan’ın;

“Her kim milletin hakkına, hukukuna, malına, mülküne el uzatırsa karşısında bizi ve devleti bulur.”

ve devamında dile getirdiği;

“Biz ne hak yeriz ne de vatandaşın hakkının yenilmesine göz yumarız.”

sözleri, kamu yönetiminin tamamını ilgilendiren çok daha geniş bir ilke ortaya koyuyor.

Bu ilkenin Malatya açısından önemi ise sıradan bir şehirden çok daha fazla.

Çünkü Malatya bugün yalnızca günlük belediyecilik hizmetlerinin yürütüldüğü bir kent değil.

Deprem sonrasında yeniden inşa edilen bir şehirden söz ediyoruz.

Konutlardan altyapıya, rezerv alanlardan iş yerlerine, kamu yatırımlarından belediye harcamalarına, ihalelerden taşınmazlara, sosyal yardımlardan yeni şehirleşme kararlarına kadar milyarlarca liralık ekonomik değerin ve binlerce vatandaşın doğrudan hakkının bulunduğu devasa bir yeniden yapılanma süreci yaşanıyor.

Tam da bu nedenle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerinin Malatya açısından sorulması gereken çok basit fakat önemli bir karşılığı bulunuyor:

Milletin hakkını korumak yalnızca Ankara’da söylenen bir siyasi ilke mi olacak, yoksa Malatya’daki her kamu kurumunda görülebilen, ölçülebilen ve denetlenebilen bir yönetim standardına mı dönüşecek?

Kırmızı çizgi milletse, Malatyalının hakkı da o çizginin içindedir

Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında “Bizim kırmızı çizgimiz aziz milletimizdir” diyor.

Bu ifade yerel ölçekte ele alındığında siyasetin ve bürokrasinin sorumluluk alanını daha da genişletiyor.

Çünkü millet dediğimiz büyük kavramın içinde Malatyalı da var.

Evi yıkılmış vatandaş da var.

İş yerini yeniden kurmaya çalışan esnaf da var.

Rezerv alan içerisinde mülkünün geleceğini merak eden hak sahibi de var.

Kamuya iş yapan müteahhit de var.

İhale bekleyen şirket de var.

Belediyeden hizmet bekleyen mahalle sakini de var.

İş arayan genç de var.

Vergisini ödeyen esnaf da var.

Yıllarca biriktirdiği parasını bir konuta, arsaya veya iş yerine bağlayan vatandaş da var.

Dolayısıyla “milletin hakkını korumak” soyut bir siyasi slogan olarak değil, günlük kamu yönetiminde karşılığı bulunması gereken somut bir sorumluluk olarak ele alınmalı.

Malatya açısından da tartışmanın başlaması gereken yer tam olarak burasıdır.

Malatya’da artık en değerli kavram: Hesap verebilirlik

Deprem sonrası şehirlerde kamu yönetiminin önündeki en büyük sınavlardan biri yalnızca hızlı çalışmak değildir.

Aynı zamanda yapılan işin hesabını verebilmektir.

Çünkü hız ile denetim birbirinin alternatifi değildir.

Bir şehir hızlı biçimde ayağa kaldırılırken aynı zamanda;

hangi ihalenin kime verildiği,

hangi taşınmazın hangi gerekçeyle değerlendirildiği,

hangi projenin maliyetinin ne olduğu,

hangi şirketin hangi işi aldığı,

hangi yardımın hangi kriterlerle dağıtıldığı,

hangi personelin hangi kriterle görevlendirildiği,

hangi yatırımın başlangıç bütçesiyle tamamlanma maliyeti arasında ne kadar fark oluştuğu

vatandaş tarafından öğrenilebilir olmalıdır.

Burada herhangi bir kişiye veya kuruma suç isnadı yapılmıyor.

Aksine mesele tam olarak şu:

Kamu yönetiminin güvenilirliği, suçlama ortaya çıktıktan sonra yapılan savunmayla değil, suçlamaya ihtiyaç bırakmayacak ölçüde açık bir sistem kurulmasıyla güçlenir.

Cumhurbaşkanı’nın sözleri önce kime uygulanmalı?

Erdoğan’ın açıklamasındaki en dikkat çekici ifadelerden biri de “kim olursa olsun” anlamına gelen siyasi kararlılık mesajı.

Bu yaklaşım gerçekten temel ilke olarak kabul edilecekse doğal olarak siyasi parti ayrımı gözetmemesi gerekir.

İktidar belediyesi de muhalefet belediyesi de…

Bakanlığa bağlı kurum da belediye şirketi de…

Milletvekili de belediye başkanı da…

İl müdürü de genel müdür de…

Kamu görevlisi de kamu adına iş yapan özel şirket de…

Aynı hukuk ve şeffaflık ölçüsünün muhatabı olmalıdır.

Çünkü kamu malının siyasi kimliği olmaz.

Kamu parasının partisi olmaz.

Vatandaşın hakkının da iktidarı veya muhalefeti olmaz.

Bu nedenle Malatya açısından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerinin en güçlü şekilde hayata geçirilmesinin yolu siyasi tartışmanın dozunu artırmak değil, denetlenebilirliği artırmaktır.

Malatya’da vatandaş neyi bilmeli?

Yeni dönemde şehir adına yapılabilecek en önemli işlerden biri kamuoyunun bilgiye erişimini güçlendirmek olabilir.

Örneğin Malatya Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri ve ilgili kamu kurumları açısından vatandaşın şu bilgilere kolaylıkla ulaşabilmesi demokratik denetimin niteliğini artırır:

Büyük projelerin toplam maliyeti nedir?

İhalelere kaç şirket katılmıştır?

İhalelerde rekabet düzeyi nedir?

Ek maliyet ortaya çıkmışsa gerekçesi nedir?

Belediye şirketlerinin gelir ve gider yapısı nasıldır?

Kamu taşınmazları hangi usullerle kiralanmakta veya değerlendirilmektedir?

Sosyal yardım kriterleri nelerdir?

İmar değişikliklerinden hangi bölgeler etkilenmektedir?

Kamu yatırımlarında gerçekleşme oranları nedir?

Başlanan ancak tamamlanamayan projelerin durumu nedir?

Bunların sorulması suçlama değildir.

Bunlar demokratik kamu yönetiminin olağan sorularıdır.

Hatta kurumların bu sorular henüz sorulmadan cevaplarını yayımlaması, yönetime yönelik güveni artırabilecek en etkili yöntemlerden biridir.

Bürokrasi açısından mesaj daha da önemli

Siyasi sorumluluk seçimle sınanır.

Bürokratik sorumluluk ise hukuka, mevzuata ve kamu yararına uygunluk üzerinden değerlendirilir.

Bu nedenle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasının Malatya bürokrasisi açısından da önemli bir karşılığı bulunuyor.

Bir bürokratın görevi yalnızca siyasi makamdan gelen talimatı yerine getirmek değildir.

Kamu görevlisi aynı zamanda hukuka uygunluğu gözetmek zorundadır.

Devlet adına kullanılan her imza bir sorumluluk doğurur.

İhale belgesindeki imza da…

Ödeme emrindeki imza da…

İmar kararındaki imza da…

Hakedişteki imza da…

Tahsis kararındaki imza da…

Kabul tutanağındaki imza da…

Bu nedenle güçlü devlet anlayışı yalnızca kararların hızlı uygulanmasıyla değil, o kararların gerektiğinde yıllar sonra bile hukuken ve idari olarak açıklanabilmesiyle mümkündür.

Deprem sonrası Malatya’da hassasiyet neden daha yüksek?

Malatya 6 Şubat depremlerinin ardından tarihinin en büyük dönüşüm süreçlerinden birini yaşıyor.

Böylesine büyük bir yeniden yapılanmada normal dönemlerden çok daha yüksek miktarda kamu kaynağı, taşınmaz, proje ve ihale aynı anda yönetiliyor.

Bu durum tek başına herhangi bir usulsüzlük bulunduğunu göstermez.

Ancak denetim ihtiyacını doğal olarak artırır.

Çünkü kamu kaynağının büyüklüğü arttıkça şeffaflık ihtiyacı da artar.

Kararların ekonomik değeri yükseldikçe denetimin niteliği de yükselmelidir.

Vatandaşın hayatını etkileyen kararların kapsamı genişledikçe kamuoyuna açıklama sorumluluğu da genişlemelidir.

Malatya açısından bundan sonraki dönemin anahtar kavramı bu nedenle sadece “yatırım” olmamalıdır.

Şeffaf yatırım.

Sadece “hizmet” olmamalıdır.

Hesabı verilebilir hizmet.

Sadece “hızlı karar” olmamalıdır.

Gerekçesi açıklanabilir karar.

Siyasetçinin en güçlü savunması belge olmalı

Türkiye’de yerel siyasette sık görülen yöntemlerden biri, bir iddia ortaya çıktığında siyasi açıklamalar üzerinden cevap verilmesidir.

Oysa kamu yönetiminde en güçlü cevap polemik değil belgedir.

Bir ihale tartışılıyorsa ihale belgeleri ortaya konulur.

Bir proje maliyeti tartışılıyorsa maliyet kalemleri açıklanır.

Bir taşınmaz gündeme geliyorsa tahsis veya satış süreci kamuoyuna gösterilir.

Bir personel alımı tartışılıyorsa kriterler yayımlanır.

Bir yatırımın bedeli sorgulanıyorsa başlangıç ve gerçekleşme maliyetleri karşılaştırılır.

Bu yaklaşım hem kurum yöneticisini korur hem vatandaşın kuşkusunu azaltır.

Çünkü şeffaflık yalnızca vatandaşı yöneticiden koruyan bir mekanizma değildir.

Aynı zamanda görevini doğru yapan yöneticiyi de asılsız suçlamalardan korur.

“Hak yiyenleri savunmayız” sözü Malatya’da nasıl karşılık bulur?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasında dikkat çeken diğer ifade, “hak yiyenleri savunma yoluna gitmeyiz” mesajıdır.

Bu sözün kurumsal karşılığı önemlidir.

Çünkü kamu yönetiminde esas olan kişinin kimliği değil, işlemin hukuka uygunluğudur.

Bir kişi siyasi olarak yakın olabilir.

Uzun yıllardır aynı teşkilatta bulunabilir.

Kamuoyunda tanınmış olabilir.

Bürokrasi içerisinde güçlü bağlantılara sahip olabilir.

Ancak herhangi bir kişiyle ilgili hukuka aykırılık iddiası ortaya çıktığında yapılması gereken şey peşinen suçlu ilan etmek olmadığı gibi, peşinen aklamak da değildir.

Doğru yöntem belgenin, denetimin ve hukukun konuşmasıdır.

Masumiyet karinesi korunmalı; buna karşılık kamu kaynaklarıyla ilgili ciddi ve somut iddialar da bağımsız biçimde araştırılmalıdır.

Bu iki ilke birbirinin rakibi değildir.

Hukuk devleti tam olarak bu denge üzerine kuruludur.

Malatya siyasetinin önünde önemli bir fırsat var

Bu tartışmayı yalnızca “kim kimi suçladı?” seviyesinde yürütmek Malatya’ya fazla bir şey kazandırmaz.

Asıl önemli olan bundan sonra hangi sistemin kurulacağıdır.

Malatya’da merkezi idare, milletvekilleri, Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri ve bürokrasinin ortaklaşabileceği önemli bir alan var:

Maksimum şeffaflık.

Büyük ölçekli kamu yatırımlarının düzenli olarak açıklanması…

Projelerin mali gerçekleşmelerinin yayımlanması…

İhale sonuçlarının vatandaşın anlayabileceği formatta sunulması…

Belediye şirketlerinin faaliyetlerinin daha görünür hale getirilmesi…

Meclis kararlarının kolay erişilebilir olması…

Kamu taşınmazları ve büyük imar kararlarının açık biçimde gerekçelendirilmesi…

Vatandaşın bilgi edinme süreçlerinin kolaylaştırılması…

Bunlar siyasi polemiğin değil, iyi yönetimin araçlarıdır.

Malatya’da herkes için aynı soru

Bugün Cumhurbaşkanı Erdoğan Ankara’dan son derece güçlü bir siyasi cümle kuruyor:

“Biz ne hak yeriz ne de vatandaşın hakkının yenilmesine göz yumarız.”

Malatya açısından önemli olan, bu cümlenin kimin söylediğinden çok kamu yönetiminde nasıl karşılık bulacağıdır.

Bu nedenle şehirde görev yapan bütün siyasi ve idari makamlar açısından ortak soru şu olabilir:

Vatandaşın hakkının yenilmediğini vatandaş nasıl görecek?

Sadece yapılan açıklamalardan mı?

Yoksa erişebildiği belgelerden, açık ihalelerden, yayımlanan raporlardan, bağımsız denetimden ve şeffaf kararlardan mı?

21’inci yüzyılda kamu yönetiminde güven artık yalnızca sözle inşa edilmiyor.

Veriyle, belgeyle ve denetlenebilirlikle inşa ediliyor.

Mesele Erdoğan’ın sözünü alkışlamak ya da eleştirmek değil

Bu açıklamaları Malatya açısından değerlendirirken tartışmayı siyasi taraftarlık düzeyine indirmek şehrin gerçek sorunlarını gölgeleyebilir.

Asıl mesele Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerini desteklemek veya eleştirmek değil.

Asıl mesele ortaya konulan standardın uygulanıp uygulanmadığını görebilmektir.

Eğer kırmızı çizgi gerçekten millet ise Malatyalının parasının da, mülkünün de, kamu kaynaklarından aldığı hizmetin de korunması gerekir.

Eğer vatandaşın hakkının yenilmesine göz yumulmayacaksa bunun yolu güçlü denetim mekanizmalarından geçer.

Eğer hak yiyenler savunulmayacaksa kişi veya siyasi kimlik ayrımı yapılmadan hukuk işletilmelidir.

Ve eğer milletin malına el uzatan karşısında devleti bulacaksa bu ilkenin en güçlü güvencesi, kişilerden bağımsız çalışan kurumlar olmalıdır.

Son söz: Malatya’nın ihtiyacı açık devlet, açık belediye, açık hesap

Depremden sonra yeniden ayağa kalkmaya çalışan Malatya’nın önünde tarihi bir fırsat bulunuyor.

Sadece yeni binalar yapmak değil…

Yeni bir kamu yönetimi kültürü oluşturmak.

Vatandaşın;

“Bu proje kaça mal oldu?”

“Bu ihale kime verildi?”

“Bu karar neden alındı?”

“Bu arsa nasıl değerlendirildi?”

“Bu yardım hangi kriterle dağıtıldı?”

“Bu yatırım neden gecikti?”

diye sorduğunda karşısında kapalı kapılar değil, açık veriler bulduğu bir şehir inşa etmek.

Çünkü gerçek şeffaflık yöneticinin kendisine yöneltilen sorulardan rahatsız olmaması değil, o sorular sorulmadan cevaplarını kamuoyuna açıklayabilmesidir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “kırmızı çizgimiz milletimizdir” sözü Malatya açısından bir siyasi mesajın ötesinde okunacaksa sınav tam olarak burada başlayacaktır:

Malatya’da milletin hakkını kimsenin sözü değil, hukukun, şeffaflığın ve denetimin gücü korumalıdır.

Turgay Simavi – malatyasiyaset.com 

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yeni Malatya Çarşısında Yapı Tartışması BüyüyorMalatya’da 5 Gün Boyunca Gök Gürültülü Sağanak Bekleniyor!Battalgazi TOKİ Konutlarının Bağlantı Yolları AsfaltlandıMalatya’da 26 gözaltı! Valilikten ilk açıklama geldiTrakya’ya Hızlı Tren, Malatya’ya BelirsizlikYeşilyurt Belediyesi Kiltepe Mahallesinde Riskli Yapıyı YıktıYeşilyurt Meclisinde 2027 bütçesi gündeme geldiAnkara Kulislerinde Hareketlilik: Valiler Kararnamesi Hazırlıklarında Sona GelindiMalatya’da Hafta Yağışla Başlıyor