Anahtar Parti’den Sert Uyarı: Zirai Don Değil, İlgisizlik Çiftçiyi Vuruyor.

BASIN AÇIKLAMASI

Anahtar Parti Malatya İl Başkanlığı

Malatya’da son günlerde hava sıcaklıklarının ani bir düşüş eğilimine girmesi ve özellikle gece saatlerinde kritik seviyelere yaklaşması; başta kayısı üreticilerimiz olmak üzere tüm çiftçilerimizi yeniden büyük bir endişeyle karşı karşıya bırakmıştır. Meteorolojik değerlendirmeler, önümüzdeki günlerde bölgemizde yer yer zirai don riski oluşabileceğini ortaya koymaktadır. Bu riskin gerçekleşip gerçekleşmemesi bugün için ikinci plandadır; çünkü Malatyalı çiftçi şu an ihtimalleri değil, geçen yıl yaşadığı ağır kayıpları hatırlamaktadır.

Geçtiğimiz yıl yaşanan don hadisesi, Malatya genelinde kayısı başta olmak üzere birçok üründe ciddi verim kayıplarına neden olmuş; bazı bölgelerde ürün kaybı yüzde 70-80 seviyelerine kadar ulaşmıştır. Türkiye’nin yıllık ortalama 800 bin ton civarındaki yaş kayısı üretiminin yüzde 50’den fazlasını tek başına karşılayan Malatya, dünya kuru kayısı ihracatında yüzde 80-85 bandında paya sahip bir merkezdir. Yıllara göre değişmekle birlikte, yalnızca kuru kayısı ihracatından ülkemize kazandırılan döviz geliri 400-500 milyon dolar seviyesindedir. Bu tablo, Malatya’da yaşanacak bir zirai don olayının sadece tarımsal bir kayıp değil, doğrudan bir ekonomik afet olduğunu açıkça kanıtlamaktadır.

Ancak ne yazık ki bu büyüklükteki bir risk, Malatya’da hâlâ gereken ciddiyetle yönetilmemektedir.

Anahtar Parti Malatya İl Başkanlığı olarak sahadan aldığımız veriler ve bünyemizde faaliyet gösteren Çevre, Şehircilik, Afet ve Su Politikaları Başkanlığımızın teknik değerlendirmeleri göstermektedir ki; zirai don riski yıllardır bilinmesine rağmen, bu riski yönetecek kurumsal ve sürdürülebilir bir sistem hâlâ oluşturulmamıştır. Bugün Malatya’da 50 binin üzerinde ailenin doğrudan geçimini sağladığı, dolaylı olarak ise yüz binlerce insanı etkileyen bir üretim zincirinden bahsediyoruz. Buna rağmen üretici, don riskine karşı hâlâ ilkel ve bireysel yöntemlerle mücadele etmek zorunda bırakılmaktadır.

Buradan açıkça ifade ediyoruz: Türkiye artık 1960’ların, 1970’lerin Türkiye’si değildir. O dönemlerde teknoloji, veri ve sistem kısıtlıydı. İnsanlar donla mücadele etmek için lastik yakar, dumanla bahçesini korumaya çalışırdı. Ancak bugün bilim ve teknoloji çağındayız. Buna rağmen Malatya’da üreticinin hâlâ gece yarısı bahçesinde lastik yakmak zorunda kalması, kabul edilemez bir geri kalmışlıktır. Bu görüntü çiftçinin çaresizliğini değil, yönetenlerin yetersizliğini göstermektedir.

Yerel yönetimler ve tarımdan sorumlu kamu kurumları her yıl aynı riski izlemekte, her yıl benzer açıklamalar yapmakta; ancak sahada somut hiçbir değişim yaşanmamaktadır. Bu durum artık bir ihmalden öte, bir yönetim alışkanlığına dönüşmüştür.

Teknik değerlendirmelerimiz şunu net bir şekilde ortaya koymaktadır: Zirai don öngörülebilir bir risktir. Doğru ekipman, doğru planlama ve doğru organizasyonla etkisi ciddi ölçüde azaltılabilir. Bunun için;

• Sahada aktif çalışan bir erken uyarı sistemi,

• Üreticiye anlık ulaşan teknik destek,

• Planlı bir müdahale altyapısı gereklidir.

Bugün Malatya’da bu sistem yoktur! Tarım sigortaları üreticide güven oluşturmamakta, hasar tespit süreçleri belirsizlik taşımakta ve destek mekanizmaları sahaya yansımamaktadır. Ayrıca, donla mücadelede kritik öneme sahip olan su yönetimi, hâlâ bir “afet boyutuyla” ele alınmamaktadır.

Açık konuşmak gerekirse; Malatya’da çiftçi bugün sadece hava koşullarıyla değil, ilgisizlikle mücadele etmektedir. Eğer bu anlayış değişmezse; her yıl aynı kayıplar yaşanacak, her yıl aynı cümleler kurulacak ve bu şehrin üretim gücü her geçen gün zayıflayacaktır.

Biz, Anahtar Parti olarak “kaderi” değil, “ihmali” konuşuyoruz. Ve bu ihmali ortadan kaldıracak aklı ve iradeyi ortaya koyuyoruz. Zirai don meselesi basit bir hava olayı değil, bir afet yönetimi konusudur.

Unutulmamalıdır ki; Malatya’da don sadece ürünü değil; emeği, ihracatı ve bu şehrin geleceğini vurur.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.